"Nova Sento in Rete" n. 725 - Gioventù Esperantista Italiana
Gioventù Esperantista Italiana - Itala Esperantista Junularo
PUBBLICITÀ
Esperanto Esperanto »
Italiano Italiano »
Archivio di "Nova Sento in Rete"
  Numero 725     2011-03-19
> Esperanto: istruzioni per l'uso - 5 per mille all'esperanto
> Europa subteno al la itala kongreso - Aligho al la seminario "kaj nun ni estu europanoj"
> Pasqua 2011 - Pornassio (IM) - IJF 2011 - Concerto dei "Reverie"
> 15-17 Aprile - Sestri Levante - Seminario dell'Istituto Italiano di Esperanto
> Premio “Esperanto” 2011, Concorso spot video per le pari opportunità
> Un altro no alla forzatura dell'oligarchia linguistica
> Tertremo en Japanio - Raportoj el Japana esperantisto


  Contenuto
Esperanto: istruzioni per l'uso - 5 per mille all'esperanto

Caro amico, cara amica,

come tu sai, attraverso il 5 per 1000 vengono finanziate le attività della Federazione Esperantista Italiana, come di tante altre associazioni senza scopo di lucro. Da quando esiste questa possibilità, la FEI ha potuto sviluppare in modo notevole l'informazione sugli ideali e sulle attività del movimento esperantista, oltre che offrire concreti incentivi alle iniziative dei nostri Gruppi locali.

Nel fare la dichiarazione dei redditi ricordati di lasciare il 5 per 1000 delle tue imposte alla nostra Associazione scrivendo nell'apposita casella il suo numero di Codice Fiscale: 80095770014. A te non costa nulla: si tratta del 5 per mille delle tasse che tu comunque devi pagare, non una cifra in più. Esso viene destinato al sostegno delle nostre attività.

Se vuoi essere perfetto, convinci a fare la stessa cosa parenti ed amici che mostrano un pizzico di simpatia per l'esperanto.

Il movimento esperantistra è veramente autonomo perchè non lo finazia nessuno. Bisogna che ce lo finanziamo da soli!
5x1000 = libertà !

Con molta cordialità

il Presidente
Renato Corsetti

http://www.esperantoitalia.it


Europa subteno al la itala kongreso - Aligho al la seminario "kaj nun ni estu europanoj"

La Seminario Kaj nun ni estu Europanoj, kiu estos la chefa programero de la venonta kongreso de Itala Esperanto-Federacio (Torino, de la 20-a ghis la 27-a de augusto 2011) estas agnoskita de Europa Unio kiel evento de programo Grundtvig por vivdaura lernado; por detalaj informoj aliru la kongresan retejon, (http://italakongreso.esperantoitalia.it/). 20 ne-italaj kongresanoj ricevos helpon de Europa Unio por partopreno; 8 italaj kongresanoj povos ankau partopreni, kaj ricevos la koncernan dokumentaron. Tiucele aliru retpaghon, indiku, ke vi intencas partopreni la seminarion, kaj sekve respondu la demandaron kiu aperas post tiu indiko. Bonvolu tion fari antau la fino de marto; la kandidatighojn jughos komisiono, gvidota de prof. Fabrizio Pennacchietti, kiu elektos 20 kongresanojn por la Europa subvencio; vi ricevos la respondon la 15-an de aprilo.

Renato Corsetti


Pasqua 2011 - Pornassio (IM) - IJF 2011 - Concerto dei "Reverie"
http://iej.esperanto.it/ijf/2011/index.php

È con grande piacere che vi comunico che Sabato 23 Aprile 2011, nell'ambito del programma culturale del Festival Giovanile Internazionale (IJF 2011), si terrà un concerto del gruppo musicale professionistico italiano Rêverie, e nel corso del concerto verrà presentato per la prima volta il nuovo disco "Revado"!!!

"Revado", che è attualmente in fase di ultimazione, sarà un CD doppio. Sarà composto da due CD: uno interamente in lingua internazionale esperanto, l'altro in italiano. Conterranno ciascuno 9 canzoni, e ognuno di essi durerà approssimativamente 1 ora. Quindi si tratterà di 1+1 ore e 9+9 brani di ottima (credete a me!) musica.

I testi in esperanto li ho scritti io; le loro versioni (traduzioni ritmiche) in italiano le ha scritte l'esperantista italiano, nonché amico, Pier Luigi Cinquantini.

Il gruppo musicale professionistico italiano non-esperantista Rêverie viene fondato nel 1996 dal compositore e chitarrista milanese Valerio Vado. Scopo del progetto è la realizzazione di musica moderna attingendo alle radici della musica italiana rinascimentale e barocca, europea e mediterranea, ed elaborando tali suggestioni attraverso una sensibilità contemporanea. Vengono quindi amalgamate sonorità tradizionali ed elettroniche, ottenendo un sound definibile come "folk progressivo". Inoltre, i Rêverie fanno sperimentazione artistica utilizzando più lingue per le proprie canzoni.

Il Festival Giovanile Internazionale (IJF) è un evento esperantista per giovani organizzato dalla Gioventù Esperantista Italiana (IEJ), ogni anno in una città italiana diversa. Solitamente si svolge durante le vacanze scolastiche di Pasqua.

Oltre a conferenze e tavole rotonde riguardo il tema di fondo scelto per ogni anno, vengon proposte conferenze generali, gite, concerti ed altri eventi di intrattenimento. Chi vuol migliorare le proprie conoscenze riguardo all'esperanto può frequentare corsi per neofiti o corsi più avanzati.

Il primo IJF si tenne nel 1977. L'evento ha in genere 100 partecipanti circa; il più grande (con 325 partecipanti) fu il 24° IJF, tenutosi nel 2000 a Cavallino (VE).

Il tema di quest'anno sarà: "Generazioni in viaggio: visitatori, emigranti e cosmopoliti, ieri ed oggi"; il festival si terrà a Pornassio, località montana in provincia di Imperia, Liguria.

E allora, che cosa state aspettando ancora? Iscrivetevi subito all' IJF 2011, e godetevi il concerto dei Rêverie e il disco "Revado"!

Per avere più informazioni sull'IJF e aderire, cliccate http://iej.esperanto.it/ijf/2011/index.php

Per maggiori informazioni sui Rêverie VISITATE L'ALBUM INTERNET: "Io e il gruppo musicale Rêverie" all'indirizzo: http://www.tinyurl.com/reverie-andrea

Andrea Fontana (Ancxjo Pac-Horano)
www.ancxjo.pac-horano.ipernity.com


15-17 Aprile - Sestri Levante - Seminario dell'Istituto Italiano di Esperanto

TEMA:
«Impostazione e gestione di corsi di 2° grado e di 3° grado»

Ho il piacere di annunciare che il Seminario (sull''insegnamento nei corsi di
2° e 3° grado) richiesto dall'Assemblea Generale 2010 dell'Istituto Italiano di
Esperanto è previsto ed organizzato per i giorni 15-17 aprile 2011 (venerdì-
domenica) in Sestri Levante (GE), presso:
Opera Madonnina del Grappa, Piazza P.E. Mauri 1, tel: 0185-457131; rete:
, .
-------------------------------------------------------------

PROGRAMMA:
venerdì 15 pomeriggio-sera: accettazione, serata libera;
sabato 16: 9,30-10,45 Per il 2°gr "Quali materiali" (pausa) 11-12,30 "Come
(far) lavorare";
sabato 16: 15-16,45 Per il 2°gr "Svolgimento della lezione" (pausa) 17-18,30
"Dibattito";
domenica 17: 9,30-10,45 "Organizzazione e svolgimento di un corso di 3°grado"
(pausa)
11-12,30 "Dibattito".
PER CHI? Insegnanti di Esperanto (reali o potenziali) in corsi di livello
superiore.
QUANDO? Dal pomeriggio di venerdì 15 al pranzo di domenica 17 aprile 2011.
CHI? Guiderà il Seminario il Prof. Pedro AGUILAR SOLÃ della Cattedra I.I.E.
di Torino.
ISCRIZIONE: 10,00 € fino al 31/03; 15,00 € dal 01/04/2011 11 fino all'inizio del
Seminario.
QUANTO? Dal pomeriggio di ven 15 al pranzo di dom 17 aprile 2011 pensione
completa (pernottamento + 3 pasti al giorno) a persona, al giorno (raddoppiare per
tutto il periodo):
in camera singola (bagno interno) € 45,00 \\ in camera singola (baagno
esterno) € 40,00;
in camera doppia (bagno interno) € 40,00 \\ in camera doppia (bagnno esterno)
€ 35,00.
Chi vuole la doppia indichi con chi desidera condividere la camera. La cosa
sia reciproca!
COME? Solo fino al 31/03 stampare il MODULO di iscrizione (chiedere a ; pagare la
quota di iscrizione (+caparra se si alloggia: minimo una giornata) al ccp
43976158 di Carlo Bourlot.
In Causale: Iscrizione Seminario IIE 15-17/04 (camera singola/doppia
con/senza bagno).
GLI INTERESSATI CHIEDANO SUBITO a Carlo Bourlot il modulo d'iscrizione.
Cartaceo: Carlo Bourlot, Via Quarello 40, 10135 TORINO -TO. Rete: .
L'eventuale saldo si farà in loco all'accettazione, preferibilmente per
contanti.
COME? Dal 01/04: informare (carta/rete) C. Bourlot; il pagamento completo si
fa in loco.
Chi partecipa al Seminario senza alloggiare paga solo per l'iscrizione che è
fissata in 15,00 €.
-------------------------------------------------------------
Molto cordialmente,
Carlo Bourlot (Direttore generale dell'Istituto Italiano di Esperanto) tel
(+39)011-3970477 cell (+39)333-3489280.


PREMIO “ESPERANTO” 2011, CONCORSO SPOT VIDEO PER LE PARI OPPORTUNITÀ

Ciampino, 01 marzo 2011
Il Progetto “<http://www.comune.ciampino.roma.it/home/index.php?option=com_content&task=view&id=1917&Itemid=914>Esperanto”, realizzato dall'Associazione <http://www.happytimeroma.com/>Happy Time e patrocinato dalla <http://www.provincia.roma.it/>Provincia di Roma e dal Comune di Ciampino, Assessorato alle Pari Opportunità e Comunicazione, organizza un concorso video per tutti i giovani fino a 25 anni, che potranno partecipare sia singolarmente che in gruppo, oltre che come studenti di un'intera classe delle Scuole Medie Inferiori o Superiori.
Il concorso, che fa parte di una campagna di sensibilizzazione alla “Gionata Mondiale contro qualsiasi forma di razzismo” dichiarata nel 1967 dall'Assemblea Generale delle Nazioni Unite in ricordo delle vittime del Sudafrica che persero la vita il 21 marzo del 1960, prevede la realizzazione di un video in formato digitale, nella forma di spot pubblicitario o cortometraggio, che dovrà affrontare il tema delle pari opportunità.
Obiettivo del progetto, infatti, è quello di porre i ragazzi di fronte ad una riflessione sul tema della discriminazione, presente nella vita di tutti i giorni sotto molteplici sfaccettature, e dar loro la possibilità di esprimere idee e pensieri di un mondo che forse non troppo spesso gli appartiene.
“Il progetto afferma l’Assessore alla Pace e alla Solidarietà e alle Pari Opportunità, Cristina Nuzzo - nasce da una profonda riflessione sul ruolo che oggi la scuola e le altre agenzie educative debbono assumere in merito all’attuale momento storico e socio-culturale, in cui i valori etici e morali sembrano essere messi in discussione. Per questo abbiamo scelto di coinvolgere i giovani e i loro insegnanti in una riflessione sul significato profondo che la pace ha per ciascuno, una pace ottenuta attraverso il rispetto per gli altri e le loro diversità. La scuola - conclude l'Assessore Nuzzo - deve divenire una sorta di “bottega di pace” dove si può apprendere la cultura della pace e costruire un mondo dove i valori di uguaglianza, solidarietà, libertà non vengano solo decantati come belle parole ma siano messi in pratica. Un’occasione, quella del progetto, per far sentire la voce dei giovani, per cogliere i loro pensieri sull’argomento. L’obiettivo, dunque, è quello di educare a vivere la pace in tutte le sue sfaccettature”.
Per consultare il regolamento e compilare la domanda di partecipazione consultare il sito <http://www.comune.ciampino.roma.it/>www.comune.ciampino.roma.it oppure <http://www.ciampinogiovani.it/>www.ciampinogiovani.it.


UN ALTRO NO ALLA FORZATURA DELL'OLIGARCHIA LINGUISTICA
TRIBUNALE UE BOCCIA IL BREVETTO EUROPEO UNIFICATO

La Corte di giustizia dell'UE ha deciso ieri che il progetto di accordo diretto alla creazione di un Tribunale dei brevetti europeo e comunitario non è compatibile con il diritto dell'UE. Si tratta di una dura battuta d'arresto per il progetto di brevetto unificato trilingue portato avanti dalla Commissione europea tramite la forzatura della cooperazione rafforzata.

Già nel febbraio scorso gli avvocati generali della Corte avevano avvertito che un sistema trilingue violerebbe il diritto delle imprese e delle persone di difendersi nella lingua ufficiale del loro Stato di appartenenza.

I ministri dell'industria dei paesi membri della UE, che si riuniranno domani a Bruxelles per votare sulla cooperazione rafforzata per il brevetto trilingue, prendano atto della sentenza, la quale conferma che un regime linguistico oligarchico comporta una grave distorsione della libera concorrenza sancita dai trattati e una palese violazione del principio del multilinguismo europeo.

I ministri abbiano quindi il coraggio di abbandonare una proposta di regime linguistico screditata e discriminatoria, e si impegnino a cercare una soluzione più equa e rispettosa della diversità linguistica, ad esempio un fondo europeo per la traduzione dei brevetti finanziato con specifici da contributi versati dagli stati le cui lingue sono privilegiate, o un sistema di rotazione linguistico e/o l'utilizzo tecnico di una lingua neutra e non ufficiale come lingua ponte per le traduzioni.

Michele Menciassi
Segretario Associazione Nitobe
per la giustizia e democrazia linguistica


Tertremo en Japanio - Raportoj el Japana esperantisto

Riportiamo integralmente i messaggi pervenuti in queste ore dal Giappone.
Si tratta di diari quotidiani scritti da HORI Jasuo (s-ro) che ci permettono di leggere i terribili fatti di questi giorni senza il filtro dei mezzi di comunicazione.

Buona lettura

*************************

11an del marto - La plej granda tertremo en nia historio

La 11an de marto 2011
Je la 14a kaj 46 minutoj la 11an de marto 2011 okazis la plej granda tertremo en nia historio.
Kiam ghi okazis, mi estis en la najbara poshtoficejo por sendi postajhon al mia brazila amiko. Kiel kutime la juna poshtistino kuris al la kesto, en kiu shi konservas novajn poshtmarkojn por mi. Mi estas poshtmarko-amantoj kaj ech sen mia mendado shi konservas nove emisiitajn poshtmarkojn por mi. Shi kunportis kaj ekmontris tiujn kaj komencis babili, tiam mi sentis teruran movon de la planko. GHi movighis malrapide kiel sur granda ondo kaj dauris longe, eble unu minutojn. Kutimaj tertremoj skuas delikate kaj tuj chesas, sed tiu chi tertremo estis ne normala. Mi sentis min terurita. Trovighis kelkaj homoj en la oficejo kaj chiuj rigardis chirkauen kun maltrankvila mieno. Mi kashis min sub la tablo, sed aliaj nur daure staris. “Malnormala tertremo!” “Povis okazi granda tertremo ie en Japanio!” “Mi neniam spertis tian grandan tertremon!”, chiuj eldiris siajn opiniojn. Dume okazadis malgrandaj tertremoj kaj terurigis nin.
Mi loghas en la urbo Maebashi, 100 kilometrojn nord-okcidente de Tokio, meze de la Honshuu-Insulo. CHi tiun urbon malofte atakas tertremoj, malofte atakas tajfunoj. Ni estas ech fieraj pro la sekureco de mia gubernio. Oni diras, ke niaj gubernianoj estas plej malbone preparas sin kontrau eventualaj grandaj katastrofoj. Tial mia unua penso estis, ke ie okazis granda tertremo, eble en la najbara gubernio Niigata, kie antau kelkaj jaroj sinsekve okazis grandaj tertremoj. Tamen la televido en la poshtofocejo anoncis, ke ghi okazis en la regiono Toohoku.
Mi chesis acheti poshtkartojn, char la oficistino estis tro timigita, ke shi ne povis plu labori. Mi tuj hastis al mia 93-jara patrino, kiu loghas sola 300 metrojn fore de la oficejo. Hejme shi sidis trankvile. Shi diris, ke kiam okazis la tertremo shi apogis sin, tenante la pordon. Mi chirkaurigardis kaj kontrolis, chu okazis io en la domo. Mi nur trovis kelkajn bildojn klinighintaj, sed neniu alia nekutimagho estis trovebla.

Mi revenis hejmen. Mia edzino vidis televidon pri la tertremo kaj chirkau shi estis falintaj pupoj. La televidilo estas metita en la libroshranko kaj sur la supra breto estis montritaj multaj diverslandaj pupoj, meze de kiuj sidis la pupo de Zamenhof. Plejparto de tiuj falis sur la plankon kaj d-ro Zamehof staris sur sia kalva kapo. Ankau en aliaj lokoj pupoj falis kaj bildoj klinighis, sed ne estis okazinta serioza afero krom la nefunkcio de gaso-sistemo. GHi havas kontrautertreman sistemon kaj automate haltis. Do mi eksteren iris kaj refunkciigis ghin.
Tamen mia amiko, kiu loghas en alia kvartalo de mia urbo, skribis jene: “CHi tie elektro ne funkciis. La granda strato, kiu kutime estas lumega kun multaj vendejoj, estis tute malluma, nur kun lumoj el automobiloj. Je la 1a kaj 45 minutoj matene elektro ekfunkciis, sed pro maltrankvilo mi ne povis bone dormi.”
Poste mi vidadis televidon ghis mia enlitigho meznokte. Unue televido montris la alvenon de cunamo en la riveron Natori apud la urbego Sendai. La grandega, blanka ondo alprokisimighis al la busho de la rivero kaj rapide supren penetris. GHi devojighis el la rivero kaj glutadis belajn kampojn, kiujn oni kultivis generacion post generacio. La pintoj de la cumano estis kvazau langoj de drako kaj senkompate damaghis tiujn.
Sekve televido montris cunamon, kiu enpenetris en la flughavenon Sendai, kiu situas tuj apud la maro, do la ondego facile disvastighis en la tuta tereno de la flughaveno.
Televido montris incendion en la benzinujoj en la golfo de Tokio.
Kaj la plej kortusha estis la bildo en la urbo Kesennuma. Grandaj ondoj kuris en la havenan urbon, shovante kaj englutante chiujn en sia vojo, kaj baldau la ondo reen kuris. Rigardante tiun bildon, mia edzino ploregis, char domoj flosantaj koliziis kontrau la fosto kaj momente pecigite malaperis. Certe ne estis homoj en la domo, sed chio perdighis, kion la loghantoj amas kun sia kara memoro.
Alia terura afero estas difekto de la nuklea centralo de Hukushima, kiu situas che la maro en la gubernio Hukushima. Lau la registaro, la funkcio de akvo-liverado por malvarmigi la nukleajhon estis difektita. Vespere la registaro ordonis la evakuon de la loghantoj ekster la radiuso de 3 kilometroj. En Japanio estas chirkau 60 nukleaj centraloj, kaj la elektraj kompanioj chiam insistis, ke ili konstruis tiel forte tiujn centralojn, ke tiuj povas rezisti kontrau la plej fortaj tertremoj, sed jam en 2007 en la tertremo en la gubernio Niigata unu centralo estis difektita, kaj denove tiun chi fojon la alia. CHu la kompanio povos daure insisti la sekurecon de la nukleaj centraloj en la vulkana insularo Japanio?
Vespere en Tokio multaj homoj havis malfacilon. Ili ne havis rimedon por hejmeniri, char chiuj transportad-servoj haltis. Multaj atendis buson, sed chiuj stratoj estis plene shtopitaj. Trajnoj ne funkciis. La registaro rekomendis, ke homoj ne revenu hejmen kotrau malfaciloj, sed restu kaj tranoktu ie en sekura loko. GHi malfermis lernejojn kaj publikajn halojn por tiuj nereir-povantoj. Mi multe kompatis ilin, char ankau mi povus esti inte ili. La 10an mi revenis hejmen el Nepalo. Se mia reveno estus unu tagon malfrua, mi estus envolvita en tiu kaoso kun granda valizo. Mi estis bonshanca, sed eble estis multaj malshanculoj, kaj precipe mi timis pri eksterlandaj turistoj en Tokio. CHu japanoj bonkore traktis ilin?
GHis la meznokto la nombro de la mortintoj estis chirkau 60, sed mi antauvidis, ke la nombro superos 1000, char informoj el diversaj urboj ne atingis la registaro. Lau la bordo de la pacifika Oceano situas multaj malgrandaj havenoj funde en la golfeto, kaj tiuj certe estas tre malfortaj kontrau tiu granda cunamo. Mi povus helpi la suferantojn, sed mi havis neniun rimedon, do mi kun malghoja sento enlitighis.

Pri la tertremo la registaro klarigis, ke la skalo estis 8,8 magnitudoj, la plej granda tertremo en nia historio. Lau la klarigo de iu TV-stacio, trovighas 4 nestoj de tertremo lau la bordo de la regiono Toohoku kaj chi-foje chiuj kvar samtempe aktivis. Neniuj sismologoj antauvidis tion. Pro tiu grandskaleco chiuj orientaj kaj nordaj gubernioj, de Tokio al Aomori, ricevis damaghon. Ech en mia gubernio unu virino mortis pro falinta tegoloj.


La 12an de marto

Ellitighinte mi tuj shaltis la televidilon. Mi supozas, ke chiuj TV-stacioj dumnokte kaj sen reklamoj elsendis la programon pri la tertremo. Mi neniam vidis aliajn programerojn, nek aliajn novajhojn.
La unua bildo, kiun mi rigardis, estis tiu de la urbo Rikuzen-Takada kun la loghantaro de 28000. En la bildo nenio restas krom kelkaj grandaj betonaj konstruajhoj. La pejzagho estas kvazau la bildoj de Hiroshima kaj Nagasaki post la eksplodo de la atombombo en 1945. La urbo estis gardata per kelkmetrojn alta digo, sed la ondego facile superis ghin kaj detruis la tuta urbon.
Sekvis aliaj bildoj, en kiuj simile montrighis detruitaj urbetoj kaj vilaghoj. CHar lau la bordo de tiu regiono frontanta al la Pacifika Oceano estas malgrandaj golfoj, kutime tre sekuraj kontrau tajfunoj, sed cunamo facile viktimigi tiujn vilaghojn kaj havenojn, char ghia ondego koncentrighas pli kaj pli, farante pli kaj pli grandan ondon al la profundo.
Aperas bildoj de izolitaj konstruajhoj chirkauataj de restanta marakvo, sur kies tegmento estas la literoj de SOS, bildoj de elrelighintaj kaj falintaj vagonoj kaj maltrankvilaj mienoj de rifughintoj.
Post la tagmangho mi ekstereniris. Hodiau estas sabato, do kutime mi vidas multajn biciklistojn sur la biciklista vojo, sed hodiau neniam. SHajnas al mi, ke la tuta kvartalo funebras.
Mi telefonis al esperantistoj en la urboj Sendai kaj Hukushima, kaj mi sukcesis kontakti unu en Hukushima. SHi diris: “Kiam okazis la tertremo, mi jhus finis la butikmadon kaj estis ekster la vendejo, kaj mi sentis, kvazau mi malsanighus, char mia korpo tiom shancelighis. Via telefono estas la unua post la tertremo.”
Posttagmeze venis terura novajho: oni eligis aeron enhavantan nukleajhon el la centralo de Hukushima. Mankis akvo por malvarmigi la nulkean centron, kaj la premo de la aero en la ujo estis tiel alta, ke ghi povos detrui la ujon mem. Por eviti tion, oni ellasis la aeron por malaltigi la premon. La aero konsistas el 90-oble pli densa nukleajho ol la normala. Mi ofte diris al miaj studentoj, ke shajne Japanio prosperas, sed se okazus grava akcidento de nuklea centralo, tia prospero momente malaperus. Tiu timo, kiun mi jam longe havis, povos fine efektivighi.
Je la 3a kaj 36 minutoj okazis eksplodo en la unua nuklea centralo de Hukushima, kaj la registaro klarigis, ke en ghi okazis solvigho de la nuklea bastono en la mezo de la centralo. Evakua zono pligrandighis ghis la 20 kilometroj radiuse. En la televida bildo tiu centralo estas kvazau skeleto kaj la supra parto de la konstruajho estas malaperinta. Nukleajho povas rapide disvastighi, do la danghero povos veni ne nur al la loghantoj chirkau la centralo, sed ankau al chiuj japanoj, kaj ech al koreoj, chinoj kaj tajvanoj.
Je la 5a horo la nombro de mortintoj kaj malaperintoj estis 1600.
La registaro petas, ke chiuj malshparu elektron, char multaj elektraj centraloj estis difektitaj kaj manko de elektro estas antauvidata. En multaj nordaj gubernioj elektro haltis kaj oni vivas en mallumo.


La 13an de marto

Mi ellitighis je la 7a kaj tuj shaltis la televidilon. Mi tre timis la malbonighon de la funkcio de la nukleaj centraloj. Jam en la lasta vespero, okaze de la eksplodo de la kovrila domego de la unua centralo, 150 homoj estis survershitaj per elighinta nuklea gaso. La registaro diras, ke tiu kovrilo estas simpla kovrilo kaj ne rilatas al la grava akcidento, sed chu tio estas vero?
Televido diris, ke ankau en la tria centralo ekestis malbonordo pri la malvarmigo. Je la 9:08 por malvarmigi la fornon oni komencis envershi akvon chirkau ghi, sed tio ne glate iris, do oni antauvidas la eblecon de eksplodo same kiel en la unua centralo.
La registaro diris, ke ankorau ne ekzistas rimedoj por haltigi la fornojn, kaj ke 70-80 mil loghantoj chirkau la centraloj devos evakuii.

Tagmeze venis telefono el mia amiko en Hokongo, kiu planas viziti min la 23an de marto. Li diris, ke liaj familianoj rekomendas, ke li ne iru al Japanio pro la nukleaj akcidentoj. En televido oni raportis, ke en Europo en multaj jhurnaloj tiuj akcidentoj de la nukleaj centraloj estis la plej grava novajho.
Posttagmeze mi provis telefoni al esperantisto en la urbo Morioka en la gubernio Iuate, kaj sukcesis kontakti shin. SHi diris, ke jhus elektro kaj telefono ekfunkciis kaj mia telefono estas la unua. SHi diris, ke shi spertis nekutime teruran tertremon la 9an, du tagojn antaue, kaj sentis, ke io ne ordinara okazos.

Vespere la registaro klarigis jenajn aferojn:
1. La grandeco de tiu tertremo estis magnitudo 9,0 lau la rekalkulo de la forteco. Jen estis la plej fortaj tertremoj de la 1950-aj jaroj:
1952 Kamchatko 9,0
1957 Aleutoj 9,0
1960 CHilio 9,4
1964 Alasko 9,4
2004 Indonezio 9,0
2011 Japanio 9,0
CHi-foja tertremo estis kauzita per la movo de la tavolego 500 kilometrojn longa kaj 200 kilometrojn vasta, kaj dauris pli ol 5 minutoj.

2. Damaghoj konataj ghis la vespero:
Mortintoj: 1049
Malaperintoj: pli ol 1000
Malaperintaj vilagh(et)oj: pli ol 10
Frakasitaj domoj: 5700
Rifughintoj: 310 mil en 1892 rifughejoj

La policestro de la gubernio Mijaghi esprimis sian antauvidon, ke nur en lia gubernio mortintoj superos 10 mil. Li povas esti prava. En la urbo Minami-Sanriku 10000 el 17000 loghantoj malaperis. En tiu urbo la du-etagha urbodomo tute malaperis kaj la 4-etagha betona hospitalo estis inundita ghis la kvara etagho. En la urbo Rikuzen-Takada 15000 el 23000 loghantoj malaperis kaj 5000 domoj estis tute frakasitaj. Certe estas aliaj vilaghetoj lau tiu marbordo, kiujn oni ankorau ne povas kontakti, kaj tie estas senhelpaj viktimoj.
Al tiuj rifughintoj mankas benzino, petrolo, elektro, gaso, akvo, kovriloj, medikamentoj kaj manghajhoj. La surteraj vojoj estas blokitaj per betonaj kaj lignaj rubajhegoj, do oni planas transporti la necesajhojn de la maro, helpe de la japana defendkorpuso kaj ech de la usona aviadilshipo Donald Regan kaj aliaj militshipoj.

3. Manko de elektro
Ne nur en la damaghitaj regionoj sed ankau en aliaj gubernioj chirkau Tokio mankos elektro, char multaj elektraj centraloj estas damaghitaj. Por konkeri tiun malfacilon la registaro instrukciis al la Elektro Kompanio Tokio, ke ghi liveru elektron vice de unu distrikto al la alia, kaj al kompanioj kaj la popolanoj, ke ili shparu elektron.

Vespere la chefministro Kan aperis en televido kaj esprimis sian kondolencon kaj kompaton kaj petis kunlaboron de la tuta popolo, apelaciante: “Japanio povas certe venki tiun malfacilegon!”


La 14an de marto

Mi ellitighis je la 7a horo. Televido raportis, ke okazas kaoso en chiuj stacidomoj, char la elektro kompanio Tokio estis anoncinta malmultigon de elektro-liverado lastan vesperon kaj lau tiu anonco trajnkompanioj malmultigis au chesis la servojn. Homoj ne estis sufiche informitaj pri tio kaj che la stacidomo unuan fojon sciis la situacion. Ankau en mia gubernio (100 kilomerojn fore de Tokio) oni chesis chiujn trajnservojn. Eble pro tiu influo lakto ne estis liverita al mia hejmo.
Je 7:16, je 10:02, je 12:10, je 3:12 kaj je 3:52 okazis tertremoj, iuj okazis lau la maro, iuj okazis en la montaro. SHajnas al mi, ke la tuta japana insularo eltenas doloregon post la granda operacio, nome la grandega tertremo.

Kio okazis al la nuklea centralo? Trovighas 4 malnovaj nukleaj fornoj. La kovrila domo de la unua forno jam malaperis pro la hidrogena eksplodo. Nun la tria forno estis en la sama stato. Oni envershas marakvon por malvarmigi la fornon, sed ial ne sukcesas plenigi la ujon per akvo.
Lau la klarigo de sciencistoj, la nivelo de la kvanto de disjhetita radioaktiveco estas malalta jene:
1000 mikro-Sievert: la kvanto da radioaktiveco, en kiu homoj povas vivi unu jaron senprobleme.
1557 mikro-Sievert: la kvanto, kiun la unua forno de Hukushima disjhetis chi-foje.
2400 mikro-Sievert: la kvanto, kiun homoj estas nature eksponataj dum unu jaro.
4000 mikro-Sievert: la kvanto, kiun homoj ricevas dum la radiografiado.
100000 mikro-Sievert: homoj suferas pro akuta radioaktiva malsano kiel vomado.
200000 mikro-Sievert: homoj povas morti.

Je 11:01 eksplodo okazis en la kovrila domo de la tria forno kaj la forno nudighis. La registaro ordonis, ke homoj en la radiuso de 20 kilometroj de la centralo sin fermu en la domo. Por gardi sin kontrau radioaktiveco oni devas kovri la bushon per masko, demeti vestajhojn antau ol eniri domon kaj eviti manghi malpurigitajn manghajhojn. Tio estas tre simpla kaj primitiva same kiel eviti polenalergion au gripon!
Mi rememoras la vortojn de jam forpasinta d-ro Takagi JHinzaburoo, sciencisto pri nukleo kaj aktivisto kontrau nukleaj centraloj, kiujn li diris al mi, kiam mi ekiros al la UK en Varsovio en 1987. Li rekomendis, ke mi ne iru al Pollando, char tie estas plena de radioaktiveco el CHernobil. Li aldonis, ke se mi iros, mi achetu chokoladon por li, char en chokolado multe akumulighas radioaktiveco kaj per ghi li povos analizi la situacion. Malgrau lia rekomendo mi partoprenis en la UK, do mi kaj aliaj 6000 partoprenantoj jam sufiche enspiris bongustan radioaktivecon tiutempe. Sed mi vivas ghis nun, do ni ne timu radioaktivecon, des malpli la malmulte da kvanto eljhetita el tiu forno! Krome la registaro garantias al ni la sekurecon, klarigante, ke oni ne trovis ion nenormalan en la aero eljhetita el tiuj fornoj. Kredu ghin, la popolanoj!

Vespere ni kuris al la najbara vendejo por acheti kandelon, char la elektra kompanio Tokio anoncis, ke ghi povos haltigi liveradon de elektro en mia urbo de la 17a ghis la 19a. En la vendejo jam preskau elcherpighis kandeloj kaj poshlampoj, kaj mi povis acheti nur iom da vaksaj kandeloj. Tamen tio tute ne gravas, char mi kaj mia edzino plurfoje vojaghis al Nepalo, kie regule kaj ofte okazas paneo de elektro kaj ni jam spertis multajn senlumajn noktojn. Tamen feliche mia urbo estis ial ekskludata kaj ni havis luman vesperon.

Lau Televido jen estas la nuna sitaucio pri la urboj kaj vilaghoj damaghitaj de la tertremo, pri la socio kaj pri ekonomio:
1. Mortintoj: 1834
2. Malaperintoj: 15000
3. Rifughintoj: 450000
Inter tiuj rifughintoj estas multaj malfortuloj. Ili vivas sen sufiche da manghajhoj kaj akvo en malumo kaj en malespero. Ili estas bonshance savitaj, sed atendas ilin manko de chiutagajhoj, poste certe gripo kaj pli poste senlaboreco.
Pro la damaghoj kaj manko de elektro ne funkcias automobil-kompanioj Toyota, Isuzu kaj aliaj, elektro-kompanioj Hitachi, NEC kaj Fujhicu, kaj kelkaj magazenegoj de Micukoshi, Takashimaja kaj aliaj. Japanaj akcioj estas vendataj kaj nur en mateno la prezo malaltighis je pli ol 500 enoj.

En Japanio trovighas chirkau 60 nukleaj fornoj. La konstruadojn iniciatis tiama Liberala Demokratia Partio, la kapitalista mondo kaj elektro-kompanioj, chiam mensoge insistante la sekurecon kaj frapante la vangojn de kontrauantoj per faskoj da bankbiletoj. Japanio estas vulkana lando kaj situas sur la granda nesto de tertremoj, do estas tute klare, ke konstrui nukleajn centralojn en tiu insularo estas dangherege, sed mono regas la mondon. Por profiti, ili faras chion, kaj la rezulto venis hodiau.

Mi longe opinias, ke Japanio ekspluatu sunenergion anstatau atom-energio. Japanio havas sufiche altan teknologion por tio, kaj se ni sukcesos tion, ni povos gvidi la tutan mondon en tiu kampo. Tamen la industria mondo ne havis tiun perspektivon kaj direktis sin al mono, kiu vidighis ghuste antau iliaj okuloj. Mi deziras, ke Japanio nuligu chiujn nukleajn centralojn kaj direktu sin al pli sana energio. Dume ni havos malfacilon, sed tiu direkto vere garantios felichon al chiuj popolanoj kaj al la mondo.

Fine mi dankas al la mondo, kiu sendas savotrupojn kaj proponas la helpon al Japanio. Ghis nun helpas nin trupoj el Koreio, Singapuro, Meksiko, Chinio, Germanio, Usono, Svislando, Novzelando, Australio, Tajvano, Britio, baldau Francio kaj Rusio.
Mi esperas, ke morgau mi povos raporti pli optimisme.
SplinderBadzuStumbleUponDiggTwitter
redditDel.icio.usAggiungi ai Preferiti di Google - Aldoni al Paĝosignoj en GugloKlaku.net - Via demokratia amaskomunikiloVizaĝlibro/Facebook
 
  Gioventù Esperantista Italiana - Itala Esperantista JunularoGioventù Esperantista Italiana
Via Villoresi, 38
20143 Milano, Italia
Tel/Fax: 02 58 10 08 57
Posta elettronica: iej@esperanto.it
Sezione giovanile della FEI; sezione italiana della TEJO
Vizaĝlibro/FacebookJutubo/YoutubeVikipedio/Wikipedia